‘Bij grote projecten die de toekomst van een gebied bepalen is de MKBA [Maatschappelijke Kosten-Baten-Analyse] verplicht’ zo stelt de Rijksoverheid op haar website. Dit lijkt zo vanzelfsprekend. Immers, ruimte is schaars en ieder stukje Nederland dient meerdere belangen. Zonder goede schets en afweging van deze belangen kan geen gebalanceerde en verdedigbare besluitvorming plaatsvinden.
Toch is dat precies wat er dreigt te gebeuren bij de herziening van het Nederlandse luchtruim: er is geen MKBA gepland.
Gezien de doorlooptijd en de geografische omvang is er bijna geen project te bedenken dat het zo sterk verdient om een groot project te worden genoemd als de Luchtruimherziening. Dit traject loopt al sinds 2017 en bestrijkt het volledige luchtruim van Nederland en de daaronder liggende gebieden – heel Nederland dus.
En dat het project de toekomst van meerdere gebieden bepaalt, moge ook duidelijk zijn. De Effectanalyse die is uitgevoerd voor het Schetsontwerp laat zien dat er diverse gebieden zijn die ten gevolge van de Luchtruimherziening een (aanzienlijk) hogere geluidsbelasting zullen krijgen. Het is aannemelijk dat deze gebieden hierdoor minder geschikt worden voor bewoning, natuur en recreatie.
Om dit bestuurlijke manco aan de kaak te stellen, hebben wij onderstaande brief gestuurd naar minister Tieman en staatssecretaris Tuinman. Hierin bieden wij een uitgebreide onderbouwing van de beleidsmatige en procedurele onmisbaarheid van een MKBA. Wij verzoeken de bewindslieden deze analyse alsnog te laten uitvoeren. Wij waarschuwen hen dat zij met het negeren van de eigen regels het risico lopen op de kwalificatie van onbehoorlijk bestuur.
Bij het Programma Luchtruimherziening lijkt het er vooralsnog op dat opnieuw de ruimte voor andere belangen (wonen, gezondheid, natuur en klimaat) wordt bepaald door de ruimte die overblijft nadat de behoeften van defensie en van de commerciële luchtvaart zijn ingevuld.
Een MKBA zal bijdragen aan een meer transparante, expliciete en gebalanceerde afweging van belangen tussen met name de woningnood, gezondheid, natuur, klimaat, en commerciële luchtvaart bij de inrichting van het luchtruim.
