De vraag naar luchtvaart
😲 In discussies over luchtvaart en in het luchtvaartbeleid doet zich een wonderlijk verschijnsel voor: vraag naar ✈️ en de groei daarvan worden bijna als een natuurwet behandeld – alsof we er geen invloed op hebben – en bovendien als een gebod – alsof koste wat kost in die vraag moet worden voorzien.
😕 Dit is natuurlijk lariekoek. We moeten opletten niet mee te gaan in deze onjuiste framing.
De vraag naar luchtvaart wordt niet alleen bepaald door “wat mensen willen” (als je dat al aan een natuurwet gelijk zou willen stellen). Het is menselijk gedrag, en dat is bewust en onbewust beïnvloedbaar. Daarom wordt de vraag ook bepaald door o.a. aanbod, prijs, inkomen en beschikbaarheid van alternatieven. Ook wordt de vraag sterk beïnvloed door reclame – daar worden we deze tijd van het jaar weer mee doodgegooid – en influencers op sociale media. Deze dragen bij aan de normalisatie van vliegreizen.
In de prijsvorming speelt een stimulerend overheidsbeleid sterk mee:
❌ geen BTW op tickets
❌ geen accijns op kerosine
❌ geen vliegbelasting voor overstappers
En dat houdt de ✈️sector graag in stand; daar wordt druk voor gelobbyd.
Daar komt nog bij dat de negatieve gevolgen voor 👱mens, 🌳natuur en 🌍klimaat – de verborgen of geëxternaliseerde kosten – niet in de prijs van vliegtickets zijn verrekend. De vervuiler betaalt in dit geval in het geheel niet. Ook hierdoor zijn tickets eigenlijk veel te goedkoop.
De rekening van deze externe effecten komt bij omwonenden van luchthavens (in de vorm van hinder, slaapverstoring en gezondheidsschade). Deze komt ook terecht bij de hashtag#natuur. En door de bijdrage aan klimaatverandering komt deze ook terecht bij het collectief (adaptatiekosten, verminderde groei en productiviteit, schade door extreem weer en klimaatrampen), met name ook in andere delen van de wereld bij komende generaties. Opvallend genoeg zijn de klimaateffecten de grootste post in de MKBA-light (maatschappelijke kosten- en batenanalyse) die SEO Economisch Onderzoek voor het spoed-luchthavenverkeersbesluit Schiphol maakte.
💡Samengevat: de vraag is het resultaat van een samenspel van factoren waar we wel degelijk invloed op hebben. Belangrijke factoren hierin zijn de kunstmatig lage prijs en aanjagen en normalisatie door reclame. Geen natuurwet dus. Dus laten we de vraag naar luchtvaart ook niet meer als zodanig behandelen.
De vraag naar luchtvaart
