Kieswijzer Luchtvaart TK’25

A: ECONOMIE
1 pt:
Partij noemt geen (vermeend) economisch belang.
0.5 pt:
Partij benoemt economisch belang maar erkent dat dit niet in balans is met de omgeving.
0 pt:
Partij beroept zich op economisch belang zonder andere belangen af te wegen.

B: GROEI
1 pt:
Partij eist duidelijke krimp zoals opheffing van luchthavens, nachtvluchten of vliegbewegingen (zonder deze te verplaatsen naar een andere baan, gemeente of luchthaven).
0.5 pt:
Partij houdt vast aan 478.000 vluchten, noemt geen harde normen of aantallen, of bespreekt het onderwerp helemaal niet.
0 pt:
Partij staat groei toe (strikte eisen aan groei verzachten dit standpunt niet).

C: LELYSTAD AIRPORT
1 pt
Partij is tegen opening Lelystad Airport.
0 pt
Partij noemt Lelystad Airport niet of is voor opening.

D: GEZONDHEID OMWONENDEN
1 pt:
Partij noemt minimaal twee realistische en concrete hinderbeperkende maatregelen die direct zijn in te voeren (dus geen innovatie of onderzoek) of partij noemt één direct hinderbeperkende maatregel maar erkent ook dat andere gezondheidsrisico’s zoals luchtvervuiling of zeer zorgwekkende stoffen, rond luchthavens omlaag moeten.
0.5 pt:
Partij noemt minimaal één haalbare en direct hinderbeperkende maatregel.
0 pt:
Partij noemt geen concrete hinderbeperking of denkt dit te behalen met innovatie, onderzoek of noemt maatregelen die hinder verplaatsen naar andere banen\gemeenten.

Voorbeelden om punten te scoren zijn het noemen van realistische maatregelen zoals: krimp, sluiten van regionale vliegvelden, aangescherpte geluidsnormen op basis van ervaren hinder in plaats van gemiddelden, totaalverbod op nachtvluchten (zonder hinder te verschuiven).

Niet goedgekeurd zijn zaken als: (onderzoek naar) geluidsadaptief bouwen, stillere vloot, slimmere routes, hoger aanvliegen of banen naar de (Noord)zee. Sommigen klinken goed maar leveren (op korte termijn) geen echte verbetering op.

E: GEZONDHEID MEDEWERKERS
1 pt:
Partij erkent ongezonde situatie (platform)medewerkers.
0 pt:
Partij negeert ongezonde situatie (platform)medewerkers.
De sector negeert niet alleen de negatieve en ongezonde aspecten voor omwonenden maar ook voor eigen werknemers.

F: EERLIJKE BEHANDELING
1 pt:
Partij pleit voor verhoging belastingen (vervuiler betaalt) en invoeren eerlijke behandeling zoals btw op tickets en\of accijns op kerosine (gelijk speelveld).
0.5 pt:
Partij pleit voor één van bovenstaande, vervuiler betaalt of gelijk speelveld.
0 pt:
Partij negeert belastingen of noemt afschaffing, verlaging of in standhouden huidige belastingen.

G: DUURZAAM VLIEGEN
1 pt:
Partij lijkt niet vatbaar voor beloftes uit sector vwb stiller of duurzamer vliegen en lijkt niet te vertrouwen in het opschalen van alternatieve brandstoffen op een redelijke termijn.
0 pt:
Partij lijkt vatbaar voor beloftes uit sector vwb stiller of duurzamer vliegen of lijkt te vertrouwen in het opschalen van alternatieve brandstoffen op een redelijke termijn.

Hoewel het verplichten en verhogen van bijmengpercentages van alternatieve brandstoffen noodzakelijk is, is het onrealistisch om te verwachten dat dit een tijdige verduurzaming van de luchtvaart betekent. Bovendien kunnen ze slechts maximaal de helft van de negatieve klimaatimpact wegnemen. Deze brandstoffen leiden nu al tot dubieuze handel in restproducten, jagen (groene) energieschaarste op en belasten schaarse landbouwgrond. Iets minder vervuilende of iets minder luidruchtige vliegtuigen zullen in beperkte mate aan een vermindering van de negatieve effecten bijdragen en bieden geenszins op redelijke en realistische termijn een oplossing voor de huidige en acute hinder, vervuiling en uitstoot.

H: ALTERNATIEF TRANSPORT
1 pt:
Partij noemt alternatieve manieren van transport ter vervanging van vluchten.
0 pt:
Partij noemt geen alternatieve manieren van transport ter vervanging van vluchten.

I: KLIMAATVERANDERING + CO2 PLAFOND
1 pt:
Partij legt duidelijk verband tussen vliegen en klimaatverandering of pleit voor CO2 plafond.
0.5 pt:
Partij erkent dat verduurzaming in luchtvaart nodig is maar noemt geen concrete (of onhaalbare) stappen.
0 pt:
Partij negeert klimaatverandering of CO2 plafond.

J: PFAS
1 pt:
Partij pleit voor verbod PFAS.
0,5:
Partij pleit voor terugdringen en\of regels rond PFAS.
0 pt:
Partij is tegen verbod PFAS of negeert het onderwerp.

PFAS vervuiling is rond veel luchthavens een probleem vanwege brandweeroefeningen met blusschuim. PFAS werd tevens gebruikt in vliegtuig de-icing vloeistoffen en is op Schiphol, door een groot incident in een Hangar van KLM (en daaropvolgend onbekwaam handelen), in oppervlakte en grondwater van de Haarlemmermeer en omliggende gemeenten gelekt. De PFAS vervuiling rond Schiphol is van ongekende omvang. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar het vrijkomen van PFAS tijdens de vlucht door de aanwezigheid in smeermiddelen in straalmotoren en andere vliegtuigonderdelen.

VVD https://www.vvd.nl/wp-content/uploads/2025/07/Verkiezingsprogramma-TK-VVD2025.pdf

Een luchtvaartsector die weer kan bloeien en groeien Een bloeiende luchtvaartsector is noodzakelijk voor het behoud van ons vestigingsklimaat en voor economische groei. Na jaren van maatschappelijk debat over de rol van Schiphol en de krimp van de luchtvaart als resultaat van dit debat, wil de VVD dat de luchtvaart in ons land weer kan groeien.
▶ Groei Schiphol: We kiezen ervoor dat Schiphol haar maximale aantal jaarlijkse vliegbewegingen uit kan breiden, en dat het aantal vluchten dus kan groeien. Dit is belangrijk om de hub-functie van Schiphol te kunnen beschermen. Dit is door de innoverende luchtvaartsector steeds beter mogelijk zonder dat omwonenden daar meer (geluids)hinder van ondervinden. We blijven dus tevens inzetten op minder geluidshinder. Daarnaast blijven we ons er ook voor inspannen dat er geen nachtsluiting komt voor Schiphol.
▶ Lelystad Airport: We openen Lelystad Airport voor zowel defensie- als burgerluchtvaart.
▶ Kosten van vliegen: Vliegen is voor vele Nederlanders dé manier om na een jaar hard werken op een welverdiende vakantie te gaan. De prijzen van vliegtickets zijn de laatste jaren echter hard gestegen. De VVD wil vliegen betaalbaar houden. We maken ons er daarom voor om geen nieuwe vliegbelastingen te introduceren en huidige belastingen niet te verhogen.
▶ Regionale luchthavens: Regionale luchthavens in Eelde en Maastricht krijgen alle ruimte om zich te ontwikkelen.
▶ Bloeiende luchtvaartmaatschappijen: We zijn trots op oer-Hollandse luchtvaartmaatschappijen als KLM. We zorgen er daarom voor dat het speelveld voor hen gelijk blijft ten opzichte van Europese concurrenten, zodat deze bedrijven een competitieve concurrentiepositie behouden

D66 https://d66.nl/wp-content/uploads/2025/10/D66-Verkiezingsprogramma-2025-2030.pdf

• Dankzij de luchtvaart kunnen we internationaal zakendoen of vakantie vieren en overal ter wereld wonen, werken en studeren. Maar de negatieve gevolgen van vliegen op het klimaat en de leefomgeving van mensen worden steeds zichtbaarder. Een kleine groep mensen vliegt veel vaker dan anderen. Daarom komt er een eerlijke, effectieve en rechtvaardige vliegbelasting met verschillende belastingtarieven. Ook investeren we in duurzame innovaties
• Lelystad Airport gaat niet open voor burgerluchtvaart
• Er komt een grens aan hoeveel vluchten er vanaf Schiphol mogen vertrekken. Dit is onderdeel van de nieuwe regels voor Schiphol, met normen voor uitstoot, geluid, water en klimaat. We kijken kritisch naar de functie van Schiphol als spil in het wereldwijde luchtverkeer, op basis van de toegevoegde waarde voor Nederland. Een betere balans is nodig.
• Zorgen van mensen over hun gezondheid moeten serieus genomen worden. Of het nu gaat om fijnstof van Tata Steel, geluidsoverlast van Schiphol of giftige stoffen in het water, de grond en de lucht.
• D66 wil PFAS zo snel mogelijk verbieden. Het gebruik van milieubelastende bestrijdingsmiddelen stopt op termijn
• Treinreizen in Europa moet makkelijker worden door een betere aansluiting op het hogesnelheidsnetwerk en een Europese Spoorautoriteit. Het openbaar vervoer voor
afstanden tot 700 kilometer moet goedkoper zijn dan het vliegtuig.
• Te vaak is milieu een bijzaak in ruimtelijke ordening. D66 wil betere regels en normen om de bodem, lucht, het water en biodiversiteit te beschermen. Nieuwe kennis over bijvoorbeeld
geluid, trillingen en schadelijke stoffen moet ook leiden tot scherpere normen als de
gezondheid van mensen in gevaar is.

UITVOERINGSPROGRAMMA D66 https://d66.nl/wp-content/uploads/2025/10/D66-Uitvoeringsprogramma-2025-2030.pdf
• D66 wil de hele logistieke sector versneld verduurzamen, van weg- en spoorvervoer tot binnenvaart en zeevaart. Dat vraagt om heldere normen, zoals een verplicht duurzaamheidslabel voor de binnenvaart, investeringen in innovatie en de aanleg van de benodigde infrastructuur. Afspraken met Rijnlanden worden aangepast om accijns te heffen en vervuiling te beprijzen. D66 pleit internationaal voor een minimale norm voor CO₂-toeslag op brandstoffen voor zee- en luchtvaart, zodat bunkeren over de grens wordt ontmoedigd.
De luchtvaart van de toekomst
Dankzij de luchtvaart hebben we de mogelijkheden om de hele wereld af te reizen. Ondanks de belangrijke voordelen, betaalt nu voornamelijk alleen het klimaat de hoge prijs van deze manier van vervoer. D66 wil duidelijkere regels en eerlijke belastingen voor de luchtvaart, en zet in op innovatie en verduurzaming.

• We realiseren een eerlijkere, effectievere en rechtvaardige prijs voor vliegtickets door de effecten op het milieu te belasten. We maken daarbij onderscheid tussen business class en economy, en belasten privévliegtuigen en transferpassagiers meer. Voor afstanden van minder dan 700 kilometer verbeteren we de alternatieven door te investeren in langeafstand treinverbindingen. We gaan daarnaast afspraken maken met de luchtvaartmaatschappijen
over het afschalen van vluchten naar bestemmingen waarbij vervoer per spoor een goed alternatief is.
• D66 wil dat de doelen in het aangekondigde CO2-plafond per luchthaven scherper zijn de huidige doelen uit het Akkoord Duurzame Luchtvaart. Dat wil zeggen: minstens 55% reductie van de CO2-uitstoot van de luchtvaart in Nederland in 2030 ten opzichte van 1990, en 100% reductie in 2050. D66 wil afbouwen naar een klimaatneutrale luchtvaart in 2050.
• D66 wil het aandeel duurzame luchtvaartbrandstoffen (SAF) dat (vrijwillig) bijgemengd wordt, vergroten. Op dit moment geldt een EU-bijmengverplichting van 6%. In lijn met de afspraken in het Akkoord Duurzame Luchtvaart wil D66 dat dit zo snel mogelijk 14% wordt. Samen met de luchtvaartsector en producenten van SAF werken we ernaar toe om dit doel op te hogen naar 20% in 2030.
• Door technologieën te ontwikkelen om elektrisch vliegen verder te brengen en door zelf waterstof en synthetische kerosine te ontwikkelen, kunnen we daar zelfs aan verdienen.
• Om de overlast en de gezondheidsschade voor omwonenden van Schiphol terug te dringen, pleit D66 voor een nachtsluiting van Schiphol tussen 23.00 en 7.00 uur

GroenLinks-PvdA https://groenlinkspvda.nl/wp-content/uploads/2025/08/Conceptverkiezingsprogramma-GroenLinks-PvdA-2025.pdf

Door PFAS kunnen we op steeds minder plekken zwemmen, of groenten uit eigen moestuin eten. Veel vliegbewegingen zorgen voor vieze lucht en geluidsoverlast. Ondertussen maken grote vervuilers grote winsten. Mens en natuur betalen de prijs.

› Aanpakken grote vervuilers. De gezondheid van mensen gaat boven de winst voor aandeelhouders. Grote vervuilende bedrijven gaan eerlijk belasting betalen over vervuilende uitstoot. Fossiele subsidies bouwen we af. De omwonenden van Schiphol verdienen een betere gezondheid en minder overlast. Er komt een verbod op de kankerverwekkende stof PFAS en op het gebruik van landbouwgif. Grote vervuilers die de wet overtreden pakken we aan. Megastallen gaan verdwijnen en er komt een einde aan de industriële veehouderij.

› Meer spoorlijnen en OV-verbindingen. Het treinnet wordt uitgebreid. We leggen de Lelylijn aan tussen Groningen en de Randstad en in internationaal verband als hogesnelheidslijn naar Noord-Duitsland, Denemarken en Zweden. De Nedersaksenlijn tussen Enschede en Groningen gaat rijden en we onderzoeken welke verdere uitbreidingen noodzakelijk zijn. Samen met onze buurlanden onderzoeken we welke grenslijnen in ere hersteld kunnen worden. De Noord-Zuidlijn wordt naar Schiphol en Hoofddorp doorgetrokken. We zorgen voor voldoende capaciteit op bestaande lijnen

› Meer locaties voor nieuwbouw. Als we 100.000 nieuwe woningen willen bouwen, is ruimte nodig. Dat betekent dat andere belangen zullen moeten inschikken, zoals de veehouderij en de luchtvaart. We gaan landbouwgrond bestemmen voor woningbouw en doen hetzelfde met verloederde bedrijventerreinen, leegstaande binnenstedelijke locaties en grond van ontwikkelaars die jarenlang niet ontwikkelen. Daarover willen we bindende afspraken maken met gemeenten en provincies, die we vastleggen in de Nota Ruimte. We zien grote kansen: een woonwijk op de locatie van de luchthaven bij Rotterdam, veel meer woningbouw in Noord-Holland als het aantal vluchten op Schiphol daalt, en grootschalige woningbouw of nieuwe steden in de Brabantse stedenrij, bij Brainport Eindhoven en tussen Almere en Amsterdam.

› Treinen boven vliegen. We maken Nederland goed bereikbaar met internationale treinen en sluiten die goed aan op het binnenlandse vervoer. Er komt een eenvoudig boekingssysteem voor internationale treinreizen. In EU-verband zetten we ons in voor een groot netwerk van langeafstandsverbindingen die vaak rijden. We maken internationale treinkaartjes aantrekkelijker met accijnzen op kerosine en btw op vliegtickets.

› Krimp van het vliegverkeer. De luchtvaart moet verduurzamen. Om dat te stimuleren voeren we een CO₂-plafond en geluidsplafond in. Die dalen ieder jaar richting een klimaatneutrale luchtvaart in 2050. De hoogte van de vliegtuigbelasting wordt aangepast aan de milieu-impact van de vlucht. Daar maken we afspraken over met Europese partners. De vrijstellingen voor transferpassagiers en privéjets vervallen en we stoppen met nachtvluchten en vluchten waarvoor een alternatieve treinverbinding bestaat. Lelystad Airport blijft dicht voor commerciële vluchten en onrendabele vliegvelden worden niet langer overeind gehouden.

› Welzijn van medewerkers en omwonenden van Schiphol. De arbeidsomstandigheden op Schiphol worden verbeterd. Bij zware belasting van werknemers wordt snel ingegrepen. Er komt een nieuw normenstelsel voor geluid, gebaseerd op ervaren hinder, waar Schiphol aan moet voldoen. Schiphol staat immers niet boven de wet. Zo krijgen omwonenden, medewerkers en betrokken partijen rondom de luchthavens juridische duidelijkheid. De gezondheidseffecten van Schiphol op omwonenden worden periodiek in kaart gebracht.

› Noord-Holland kent een groot landelijk gebied, dat vaak wordt vergeten omdat het gezien wordt als Randstad. De leefbaarheid en mobiliteit hebben hier een impuls nodig. Zo moet de snelle treinverbinding tussen de Kop van Noord-Holland en Zuid-Holland snel terugkomen. Wat betreft leefbaarheid moet de geluidsoverlast van Schiphol verminderen en moet de omgeving van alle door de industrie hoog belaste gebieden beschermd worden.

PVV https://www.pvv.nl/images/2025/PVV_Programma_Digi_2025.pdf
Wij zijn trots op Amsterdam Airport Schiphol, één van de grootste luchthavens van Europa én de wereld – van groot belang voor ons vestigingsklimaat, onze economie en onze internationale handelspositie. Van de PVV mag Schiphol groeien. En wat Lelystad Airport betreft: het vliegveld ligt klaar, volledig uitgerust – dus zo snel mogelijk openen.

Schiphol mag groeien
Lelystad Airport openen
Vliegtaks wordt niet verder verhoogd
Geen verplichte bijmenging van biobrandstoffen

CDA https://d2vs36cx04qmpo.cloudfront.net/files/Documenten-en-reglementen-CDA/CDA-Verkiezingsprogramma-TK2025-Digitaal-DEFINHOUD.pdf

Verantwoorde luchtvaart en mainports
• De economische waarde van de luchtvaart moet in harmonie komen met mens en milieu. De luchtvaart vervult een belangrijke rol in onze economie, maar moet ook verduurzamen qua CO₂-uitstoot, geluid en stikstof. Krimp of groei zijn geen doel op zich, maar een resultaat van de milieuruimte en gezondheidsruimte die beschikbaar is. We zorgen dat deze milieuruimte en gezondheidsruimte helder worden gedefinieerd. Te beginnen met het vastleggen van de huidige klimaatdoelen in een CO₂-plafond per luchthaven.
• Lelystad Airport wordt nu wel militair gebruikt, maar niet voor commerciële luchtvaart. Commercieel gebruik is alleen mogelijk wanneer aan randvoorwaarden is voldaan voor schoner en stiller vliegen en de problematiek met laagvliegroutes is opgelost.

Wij willen duidelijke normen stellen voor PFAS, microplastics en andere schadelijke stoffen en chemicaliën. Zo moet het gebruik daarvan Europees verboden worden in consumentenverpakkingen en materialen waarin ze niet van essentiële waarde zijn

SP (Concept) https://cdn.sp.nl/2025/09/SP_Concept_Verkiezingsprogramma.pdf

• Klimaatrechtvaardigheid. Verhoging van de belastingen, zoals een plastictaks of een vliegtaks, worden niet gevoeld door mensen met een hoog inkomen of veel vermogen die relatief veel uitstoot veroorzaken. Hoge prijzen maken het leven wel onbetaalbaar voor de werkende klasse, de grote meerderheid van Nederland die afhankelijk is van hun inkomen uit arbeid, uitkering, of pensioen. Tweedeling door klimaatbeleid staan wij niet toe. Daarvoor komt er een klimaatrechtvaardigheidstoets. Al het gevoerde beleid op klimaat moet zorgen dat we de uitstoot verminderen en de bestaanszekerheid vergroten. Zo halen wij de klimaatdoelen ruim op tijd en met veel draagvlak onder de mensen.

• Snelle en betaalbare treinen in Europa. We werken samen met andere publieke vervoersbedrijven in Europa om snelle langeafstandstreinen te stimuleren die goedkoper en schoner zijn dan vliegen. Zo wordt reizen met de trein binnen Europa een duurzaam en aantrekkelijk alternatief voor het vliegtuig. Ook willen we inzetten op nachttreinen, zodat je comfortabel en zonder tijdverlies door Europa kunt reizen.
• De trein wordt goedkoper dan korte vluchten. Reizen met de trein moet makkelijker én goedkoper worden dan het vliegtuig op korte afstanden. Daarom investeren we in betaalbare internationale treintickets en betere verbindingen. Zo maken we de trein de logische keuze: comfortabel, duurzaam en betaalbaar. Geen oneerlijke voordelen meer voor vervuilende korte vluchten. Voortaan loont het om groen te reizen. Zodra deze goede en betrouwbare alternatieven beschikbaar zijn moeten vluchten van minder dan 500km verboden worden.

Rechtvaardiger vliegen Vliegen moet eerlijker en schoner worden. We beperken vervuiling en overlast en zorgen dat de luchtvaartsector haar eerlijke bijdrage levert. Asociale luxe zoals privéjets wordt verboden. Zo kiezen we voor mobiliteit die werkt voor mens, natuur en klimaat.
• Verbod op asociale privéjets. Privéjets zijn het toppunt van vervuilende luxe voor de ultrarijken, terwijl de klimaat- en geluidslast op ons allemaal neerkomt. We verbieden privéjets, want vliegen is geen privilege voor enkelen ten koste van iedereen.
• Vliegen moet schoner en eerlijker. We eisen dat vliegen minder vervuilend wordt. Synthetische kerosine wordt de norm en elektrisch taxiën wordt verplicht. Daarnaast voeren we een kerosinebelasting in, zodat de luchtvaartsector eindelijk eerlijk bijdraagt en wordt aangespoord om te verduurzamen.
• Minder overlast door vliegverkeer. Nachtvluchten worden per direct stopgezet. We kijken kritisch naar de noodzaak van regionale vliegvelden zoals Maastricht Aachen Airport en Eindhoven Airport en stellen zo nodig een plan van aanpak op om geluidsoverlast en andere hinder te verminderen, met aandacht voor behoud van werkgelegenheid. Het aantal vluchten wordt zoveel mogelijk teruggedrongen waar deze de gezondheid van omwonenden schaden, wat ook ten goede komt voor de werkdruk op vliegvelden. Ook zetten we ons in voor het terugdringen van de geluidsoverlast veroorzaakt door de AWACS-vliegtuigen die vliegen vanaf de NAVO-basis in Geilenkirchen, vlakbij de grens met Limburg. Opties zijn stillere motoren, een leefbaarheidsfonds om woningen te isoleren tegen de geluidshinder of sancties in de binnenvliegregeling uit het NAVO-verdrag.
• De veelvlieger betaalt. Acht procent van de reizigers koopt maar liefst veertig procent van alle vliegtickets. Voor mensen die één keer per jaar met het vliegtuig op vakantie gaan, verandert er niets: zij betalen geen extra vliegtaks. Veelvliegers dragen juist iets extra bij. Zo verdelen we de kosten eerlijker en maken we samen vliegen duurzamer.
• Geen uitbreiding van vliegvelden. Lelystad Airport blijft gesloten en er komen geen nieuwe aanvliegroutes voor Schiphol. We bouwen de hubfunctie van Schiphol juist af, om overlast en vervuiling te verminderen en het vliegverkeer binnen de grenzen van mens en milieu te houden.
• Betere werkomstandigheden. We maken bindende afspraken met vliegvelden en luchtvaartmaatschappijen zodat alle werknemers een gezonde en veilige werkplek hebben.
• Een gezonde leefomgeving: schoon water, schone lucht, schone bodem. Iedereen heeft recht op een gezonde leefomgeving. Daarom maken we een einde aan het gebruik van microplastics en komt er per direct een verbod op het uitstoten van PFAS. We dwingen vervuilende industrieën om het gebruik van plastic af te bouwen. De normen voor luchtkwaliteit en geluidsbelasting worden aangescherpt. We treden harder op tegen het lozen en storten van giftige stoffen, inclusief asbest. Het gebruik van bouwstoffen zoals staalslakken wordt verboden, zolang niet is aangetoond dat het onschadelijk is voor mens en milieu. De overheid helpt bij sanering, waarbij de vervuiler betaalt.

FVD https://fvd.nl/verkiezingsprogramma-2025.pdf

Vliegverkeer, hyperloops en de virtuele snelweg Luchtvaart is van groot belang voor de Nederlandse economie, onze internationale positie en de vrijheid van burgers om zich te verplaatsen. Schiphol is een essentiële motor van handel en toerisme, en die rol moet worden versterkt in plaats van beknot. Forum voor Democratie pleit daarom voor een nieuwe luchthaven in de Noordzee, zodat de luchtvaart duurzaam kan doorgroeien zonder dat de leefomgeving in de Randstad verder wordt belast. Tot die tijd moet Schiphol de ruimte krijgen om op verantwoorde wijze te groeien, terwijl ook regionale luchthavens zoals Eindhoven, Rotterdam, Maastricht, Eelde en Lelystad volop benut worden. Zo blijft Nederland een mondiale hub van formaat, waar luchtvaart de motor blijft van handel, innovatie en verbinding. Ook moet vliegen betaalbaar en aantrekkelijk blijven: geen vliegbelasting, belastingvrij vliegen binnen het Koninkrijk en geen enkele beperking van korte vluchten binnen Europa. Op luchthavens moet bovendien de menselijke maat terug: reizigers moeten binnen en buiten de securityzones gebruik kunnen maken van rookruimtes. Zo wordt Nederland weer een koploper in luchtvaart, innovatie en bereikbaarheid.

Wij willen:
» Nieuwe luchthaven in de Noordzee We bouwen een nieuwe luchthaven in de Noordzee en laten Schiphol tot die tijd verantwoord doorgroeien, zodat Nederland internationaal bereikbaar blijft.

» Schiphol als hub versterken We behouden en versterken Schiphol als internationale hub, zodat Nederland een topbestemming blijft voor handel en reizen.
» Regionale luchthavens benutten We investeren in uitbreiding van Eindhoven, Rotterdam, Maastricht en Eelde en openen Lelystad, zodat de capaciteit eerlijk wordt verdeeld en regio’s profiteren.
» Afschaffen vliegbelasting We schaffen de vliegbelasting af, zodat vliegen betaalbaar blijft en Nederland concurrerend blijft als reis- en handelsland.
» Belastingvrij vliegen binnen het Koninkrijk We houden vluchten binnen het Koninkrijk volledig belastingvrij, zodat vliegen binnen Nederland, maar ook verbindingen met de Cariben en tussen de eilanden betaalbaar blijven.
» Geen verbod op korte vluchten We garanderen dat binnenlandse of intra-Europese vluchten nooit worden verboden, zodat vrijheid van mobiliteit behouden blijven.

PvdD https://assets.partijvoordedieren.nl/assets/algemeen/2.-Documenten/Verkiezingsprogrammas/Verkiezingsprogramma-TK25/Ontwerpverkiezingsprogramma-PvdD-TK25.pdf

• Nederland ontwikkelt op korte termijn een visie voor een economie die past binnen de grenzen van de planeet. Welzijn van mens en dier staat hierbij centraal. Niet de burger, maar de vervuiler betaalt. Vervuilende sectoren als petrochemie, olieraffinage, luchtvaart, de vee-industrie worden afgebouwd. Sociale en circulaire sectoren worden gestimuleerd.

• De sectoren die nu zijn uitgezonderd van de klimaatdoelen, zoals de luchtvaart, verliezen deze uitzonderingspositie.
Laat de natuur niet stikken De natuur kan prima zonder de mens, maar de mens niet zonder de natuur. Door de uitstoot van stikstof verslechtert de natuur. De stikstofneerslag op de meest overbelaste soorten natuur is in 2025 nog niet onder de veilige stikstofgrens (‘de kritische depositiewaarde’) gebracht. Nederland verkeert daardoor in een stikstofcrisis. Dit is een gevolg van een economie die ver buiten de draagkracht van de planeet is gegroeid. De situatie vraagt dringend om maatregelen. Een forse krimp van het aantal dieren in de veehouderij is noodzakelijk. Maar ook andere sectoren zullen hun stikstofuitstoot fors moeten verminderen. Zo komt er een verbod op energie-opwek door het verbranden van dierlijke en houtige biomassa, worden de meest vervuilende onderdelen van Tata Steel gesloten, krimpt de Nederlandse luchtvaart, gaat Lelystad Airport niet open, stoppen we met het verbranden van buitenlands afval en gaat ook het verkeer een veel grotere bijdrage leveren.

• De natuur moet worden hersteld. Het vertrouwen dat de overheid rechtvaardig beleid maakt ook. Daarom is het noodzakelijk dat alle sectoren die stikstof uitstoten hun uitstoot verplicht verminderen, niet alleen de veehouderij. De maximumsnelheid moet naar beneden, de luchtvaart moet krimpen, biomassacentrales moeten dicht en de uitstoot van de industrie moet drastisch worden teruggedrongen.
Door het aantal dieren fors in te krimpen en met maatregelen voor de industrie, de luchtvaart en het verkeer, lossen we de stikstofcrisis wél op.
• We schaffen fossiele subsidies af. Het geld dat we hiermee besparen, gebruiken we om circulaire ondernemers te ondersteunen. Zo beëindigen we uitzonderingsregimes voor grootverbruikers van gas en stroom en kortingen op accijnzen voor luchtvaart, scheepvaart, kunstmestproductie en zware industrie. We voeren accijns in op niet-energetisch gebruik van aardolie.
• De rechten van omwonenden van Schiphol worden gehandhaafd en de overheid stelt vanaf nu het belang van haar burgers, de leefomgeving en het klimaat boven het belang van de luchtvaartsector en luchthavens

• Geluidsoverlast schaadt de gezondheid en het welzijn van mens en dier. Daarom verlagen we de wettelijke geluidsnormen voor verkeer, industrie en luchtvaart. Stilte en rust worden erkend als basisvoorwaarden voor een gezonde leefomgeving.

• Gezondheid van omwonenden en mensen die op of rondom luchthavens als Schiphol werken, moet centraal staan. Dat betekent dat er onderzoek komt daar de effecten van de uitstoot van de luchtvaart op de gezondheid van werknemers en omwonenden, en dat er maatregelen worden getroffen om de luchtvaartsector te dwingen die mensen versneld maximaal te beschermen tegen de schadelijke stoffen.
Minder vliegen, meer treinen
We maken van de trein de snelste, goedkoopste en prettigste manier om internationaal te reizen. Zo kan de trein echt een alternatief worden voor het vliegtuig. De luchtvaart is niet alleen één van de grote veroorzakers van klimaatverandering, maar zorgt ook voor veel luchtvervuiling en geluidsoverlast. De luchtvaart geniet veel belastingvoordelen en is niet meegenomen in de Nederlandse klimaatdoelen. Bovendien veroorzaken vluchten over dichtbevolkte gebieden veiligheidsrisico’s voor bewoners. De komende decennia bestaat de duurzame luchtvaart nog niet. Krimp is dus nodig om de luchtvaart binnen de grenzen van klimaat, leefomgeving en veiligheid voor mens en dier te krijgen.
• We investeren in een betaalbaar en toegankelijk Europees treinnetwerk. Internationale tickets worden zodanig goedkoper dat de optie voor ov financieel aantrekkelijker wordt dan auto of vliegtuig. De EU zorgt ervoor dat treinreizigers overal in Europa online snel en gemakkelijk alle reisopties kunnen opzoeken en treintickets kunnen boeken.

• Om goed op het Europese treinnetwerk aangesloten te zijn investeert Nederland in frequente internationale verbindingen naar Hamburg/Kopenhagen (noordoost), Berlijn/Praag (oost), München (zuidoost), Parijs (zuid) en Londen (west).

• Er komen meer en betere internationale nachttreinen.
• Ook in de grensregio’s verbeteren of herstellen we de (korte) internationale treinverbindingen met de buurlanden.
• De luchtvaart krijgt een omvang die past binnen de grenzen van klimaat, leefomgeving en veiligheid. Nederland kiest voor de noodzakelijke krimp van de luchtvaart.
• De luchtvaartsector wordt volledig meegenomen in de Nederlandse klimaatdoelen. Te starten met de snelle invoer van een wettelijk CO2-plafond voor de luchtvaart.
• Er komt een progressieve vliegtaks. De belasting wordt hoger naarmate je vaker en verder vliegt.
• In nieuwe luchtvaartverdragen die Nederland sluit, staan gezondheid, klimaat en veiligheid centraal, niet de groeiwensen van de luchtvaartsector.
• Schiphol halveert. Lelystad Airport en vliegveld Twente gaan niet open voor commerciële vluchten. Eindhoven Airport, Maastricht Aachen Airport, Groningen Airport Eelde en Rotterdam The Hague Airport sluiten. Hier ontstaat ruimte voor woningen en natuur.
• We verbieden frequent flyer-programma’s, zoals Flying Blue van KLM. Meer vliegen kan midden in een klimaatcrisis echt niet meer gestimuleerd worden.
• Overstappers op Schiphol worden net zo belast als reizigers die vanuit Nederland vertrekken.
• Er komt een verbod op korte vluchten tot 750 kilometer waar de trein een goed alternatief is.
• Privévliegtuigen worden verboden.
• De luchtvaartsector gaat betalen voor de uitstoot. Belastingvoordelen voor het vliegverkeer, zoals vrijstellingen van btw en accijnzen, worden afgeschaft. De opbrengsten investeren we in duurzaam openbaar vervoer.
• Naast de CO2-uitstoot zorgt de luchtvaart ook met andersoortige uitstoot voor extra opwarming van de Aarde. Naast CO2 komen er uit de verbrandingsmotor van een vliegtuig ook waterdamp, stikstofoxiden, zwaveloxiden, roetdeeltjes en koolwaterstoffen vrij. Deze effecten zijn zelfs groter dan de CO2-effecten, maar worden niet meegerekend in de totale uitstoot van de luchtvaart. We gaan de niet-CO2-gerelateerde bijdrage van de luchtvaart aan de klimaatcrisis meerekenen en aanpakken.
• Het vele vliegverkeer boven Nederland veroorzaakt overlast voor bewoners en in natuurgebieden. De vierde aanvliegroute komt er niet. • We investeren in de omscholing van personeel dat werkzaam is in de luchtvaartsector en helpen hen aan werk met meer toekomstperspectief, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer.

• Europese fossiele subsidies voor luchtvaart, scheepvaart en industrie worden afgeschaft via een hervorming van de Energiebelastingrichtlijn

Eén van de grote vervuilers van ons water is mest uit de veehouderij. Daarnaast komen landbouwgif, medicijnresten, PFAS en microplastics in ons water terecht. Nu draaien vooral burgers op voor de stijgende kosten van waterzuivering. Dat moet anders: vervuilers moeten gaan betalen

ChristenUnie
https://www.christenunie.nl/l/library/download/urn:uuid:101a3a9e-7fc0-419f-85bd-520365299187/verkiezingsprogrammachristenunie2025.pdfLuchtvaart

Het aantal vluchten in Nederland wordt beperkt. Schiphol krimpt om te voldoen aan de rechtsbescherming van omwonenden. Er komt een nachtsluiting. Schiphol krijgt een normenkader voor uitstoot van CO2, NOx en zeer zorgwekkende stoffen. Lelystad Airport wordt niet geopend voor burgerluchtvaart. De gedane publieke en private investeringen worden ruimhartige gecompenseerd.

Binnen Europa worden treinreizen aantrekkelijker gemaakt, door in Europees en internationaal verband ambitieuze afspraken te maken over een CO2-prijs voor de luchtvaart, invoering van een kerosineaccijns en afschaffen van de btw-vrijstelling op vliegtickets. De vliegbelasting wordt enerzijds meer gebaseerd op de daadwerkelijke CO2-belasting, anderzijds komt er een opslag voor vluchten tot 1250 km om duurzamer vervoer per trein te stimuleren

Biomassa zetten we gericht in op hoogwaardige toepassingen, zoals via bijmenging in de luchtvaartsector en groen gas in het aardgasnetwerk.

Schone lucht De Nederlandse lucht is veel te vies. We pakken de uitstoot van schadelijke stoffen in de lucht van de industrie, mobiliteit en luchtvaart aan. Gemeenten moeten voortvarend aan de slag met het Schone Lucht Akkoord.

Daarnaast zorgt het onderscheiden van NOx en NH3 in het beleid voor bescherming van boerenbedrijven tegen de jacht naar stikstofruimte door grote spelers als Schiphol en Rijkswaterstaat Milieuvervuilers aanpakken Aanstichters van milieuvervuiling, zoals Chemours en TATA Steel, worden aangesproken op en verantwoordelijk gehouden voor de gevolgen van de vervuiling: kosten voor reiniging en eventuele gezondheidseffecten worden op hen verhaald. Bij nieuwe stoffen wordt het voorzorgsprincipe strikt gehanteerd. Er wordt een inventarisatie uitgevoerd naar stoffen waarvan onbekend is of ze schadelijk zijn voor mens en natuur. Daarmee voorkomen we situaties zoals bij PFAS, waarbij na decennia de gevolgen bijna niet meer te overzien zijn.

Volt https://voltnederland.org/storage/doc/volt_verkiezingsprogramma_2025.pdf

• Onderhoud van bestaande infrastructuur, aanleg van nieuwe lijnen betalen en stimuleren we uit de heffingen voor autorijden en luchtvaart en door middel van besparing op het wegennet.

• De prijs van een treinreis is vaak hoger dan dezelfde reis met het vliegtuig. Dat prijsverschil komt onder andere door oneerlijke subsidies. We gaan de eerlijke prijs voor vliegtickets vragen door kerosine te belasten en douanekosten voor internationale vluchten en internationale treinen gelijk te trekken. We pleiten voor een geharmoniseerde tolheffing in de EU, zodat de prijs voor treintickets transparant is.
• We willen dat Schiphol vanaf 2026 maximaal 400.000 vluchten per jaar faciliteert en Luchthaven Lelystad gesloten blijft. Volt staat achter het verbod op privévluchten op Schiphol.
• We verbieden fossiele korteafstandsvluchten (tot 650 km). We zetten in op samenwerkingen met België, Frankrijk en Duitsland om het aanbod van alternatief vervoer te versnellen. Hierbij moet er volgens Volt ook opnieuw gekeken worden naar het noodzakelijke aantal Europese luchthavens.
• We verhogen de vliegbelasting en zetten in op differentiatie op basis van vluchtklasse (economy, business, first class). Tegelijkertijd onderzoeken we of een systeem op basis van daadwerkelijke CO₂-uitstoot per vlucht, zoals via de ICAO Carbon Emissions Calculator, uitvoerbaar is.
• We zorgen dat overstappers – die nu worden vrijgesteld van belasting – een eerlijke bijdrage gaan leveren voor de vervuilende belasting van het Nederlandse en Europese luchtruim.
• De Rijksoverheid ondersteunt onderzoek naar duurzamere luchtvaart, zoals elektrisch vliegen als in IJsland of vliegen op basis van duurzame luchtvaartbrandstof, e-fuels of waterstof. Door heldere bijmengverplichtingen kan de luchtvaart sneller verduurzamen.
• We verbieden vervuilende en giftige PFAS in de EU. Volt wil dat de regering met andere lidstaten aan principeafspraken werkt over het verbod op en de gevolgen van de bestaande ophoping van PFAS in onze gedeelde wateren. Bijvoorbeeld met Duitsland over de PFAS-ophoping in de Rijn en de Maas.

JA21
https://ja21.nl/fileadmin/user_upload/Verkiezingsprogramma_JA21_TK25_DEF.pdf

Luchtvaart Luchtvaart is essentieel voor handel, werkgelegenheid en internationale verbindingen en daarom pleit JA21 voor een stabiele langetermijnvisie waarbij economische groei en technologische verduurzaming worden gecombineerd. Krimp van Schiphol en de andere luchthavens past daar niet bij. In plaats van beperkende maatregelen zoals vliegbelasting, die JA21 wil afschaffen, moet worden ingezet op innovatie. Schonere brandstoffen (zoals SAF), efficiënter luchtruimgebruik. elektrische en waterstofvliegtuigen en stillere vliegtuigen bieden echte oplossingen. Met tariefdifferentiatie kan het gebruik van vervuilende vliegtuigen worden ontmoedigd. Op kortere afstanden kan de trein een goed alternatief zijn, maar alleen waar het logisch en efficiënt is. JA21 wil dat commerciële luchtvaart op Lelystad Airport mogelijk wordt en dat de andere regionale luchthavens zoals Groningen Eelde worden versterkt, bijvoorbeeld in de context van het Hydrogen Valley Project. Oplossingen voor geluidshinder voor omwonenden moeten worden gezocht in technologische verbeteringen (zoals Continuous Descent Approaches), geluidsreducerende infrastructuur en een eerlijke compensatieregeling. Een modern en ordelijk luchtruim is cruciaal en daarom moet het Nederlandse luchtruim worden heringericht voor kortere, directe vliegroutes en flexibel civiel en militair gebruik. Minder omvliegen leidt tot minder uitstoot en minder hinder. De modernisering van het luchtruim is een voorwaarde voor de veiligheid, efficiëntie en een toekomstbestendige luchtvaart in Nederland.

JA21 wil dat Nederland de verkeersveiligheid in de luchtvaart de hoogste prioriteit geeft via strikte regelgeving, moderne veiligheidssystemen en door nauwe samenwerking tussen de overheid en de sector. Internationaal moet Nederland actief meewerken aan een gelijk speelveld zoals via het Europese “single European Sky”-initiatief. JA21 pleit voor een beleid waarbij groei mogelijk blijft, de milieubelasting vermindert en Nederland een internationaal luchtvaartknooppunt blijft. JA21 wil:

Economische groei hand in hand laten gaan met technologische verduurzaming.
De vliegbelasting afschaffen.
Geen krimp van Schiphol of andere luchthavens. Commerciële vluchten op Lelystad Airport toestaan.
Modernisering van het luchtruim met kortere, directe routes en flexibel gebruik voor civiele en militaire vluchten.

SGP https://sgp.nl/download?docID=76c5f4e89c3e19aed235bd591ed737d4955ce2b1&name=Concept%20verkiezingsprogramma%202025-2029-website.pdf

De geluidshinder voor omwonenden van Schiphol moet significant omlaag. Niet alleen door stillere vliegtuigen, maar ook door minder vluchten op bepaalde uren van de dag.

Verantwoord verbonden met de wereld
Schiphol en andere luchthavens verbinden Nederland met de rest van de wereld. Tegelijkertijd zorgen de vele vliegbewegingen voor uitstoot van schadelijke stoffen en geluidsoverlast rond met name Schiphol. De SGP zet in op het meenemen van milieukosten in ticketprijzen, minder goedkope vakantievluchten die economisch weinig toegevoegde waarde hebben en minder geluidsoverlast rond Schiphol. We blijven daarbij oog houden voor de hubfunctie van Schiphol, waar Nederlandse bedrijven van profiteren. Die mag niet ondermijnd worden.

Concreet:
De vliegbelasting voor vluchten over lange afstand moet omhoog, met een terugsluis naar de sector voor ondersteuning bij verduurzaming.

Nederland werkt samen met andere Europese landen aan betere internationale treinverbindingen zodat er meer alternatieven komen voor vliegreizen binnen Europa.

Schiphol zit vol. Het aantal vluchten moet eerder omlaag dan omhoog, zeker in de nachtelijke uren. Privéjets worden verplaatst naar Lelystad Airport.

Plannen voor verplaatsing van start- en landingsbanen van Schiphol naar zee worden verder uitgewerkt en getoetst.

De vrijkomende gronden in de Randstad kunnen goed gebruikt worden voor woningbouw en vestiging van hoogwaardige bedrijvigheid. Het vliegveld op zee kan gecombineerd worden met een getijdencentrale en andere vormen van duurzame stroomproductie.Als op Lelystad Airport F-35-straaljagers gestationeerd worden, komt er ook een beperkte openstelling voor de burgerluchtvaart, zolang geen sprake is van laagvliegroutes over onder meer de Veluwe. Bij de begrenzing van het aantal vluchten op Schiphol wordt hier rekening mee gehouden.

Schoner op land, zee en in de lucht
De kwaliteit van lucht en water gaat langzaam vooruit. Tegelijkertijd blijken nieuwe chemische stoffen, als PFAS, voor grotere problemen te zorgen dan gedacht. Hoe schoner onze leefomgeving, hoe beter voor planten, dieren en mensen. Verbetering van de kwaliteit van lucht, bodem en water is daarom een blijvende opgave.
Gebruik van schadelijke PFAS door de industrie wordt verboden.

Denk https://www.bewegingdenk.nl/download/23902/?tmstv=1732702087

Vliegen moet mogelijk blijven Een internationaal netwerk van vliegverbindingen is goed voor de handel en de economie. Echter de impact op de leefomgeving en milieu is groot, in de vorm van geluidsoverlast en uitstoot van CO2, fijnstof en stikstof. Daarom komt DENK met de volgende maatregelen:

• Vliegen geeft mensen vrijheid en de mogelijkheid om andere landen te bezoeken. Dit moet mogelijk blijven. Schaf daarom de vliegtaks af.
• Behoud het intercontinentale lijnennetwerk. DENK wil vluchten naar landen buiten Europa behouden.
• Er moet minder nadruk komen op transferpassagiers en meer op bestemmingspassagiers. De start- en landingsgelden moeten hierop aangepast worden.
• We investeren in de verduurzaming van de sector.

De trein toegankelijker, beter en goedkoper De trein wordt vaak gezien als alternatief op het vliegen. Op dit moment schiet de trein nog tekort om dit waar te maken. Met die doelstelling voor ogen, doet DENK onderstaande voorstellen:
• Om de trein een realistisch alternatief te maken, is het noodzakelijk om méér te investeren in sporen en treintoestellen.
• De treintarieven moeten omlaag en de kans op een zitplaats moet groter worden.
• In Europees verband dienen we een stevige lobby neer te zetten om de internationale treinverbindingen beter op elkaar te laten aansluiten.
• Om de wegen te ontlasten en de concurrentiepositie te versterken, dient er blijvend geïnvesteeerd te worden in goederenvervoer over het spoor.


BBB https://koi-3qnkjfhgq6.marketingautomation.services/net/m?md=AV0zNTK6GLClDd1urlYLYcpuU%2BZVGVJq%2FtPGhr7WMFM%3D

Strategisch belang Schiphol. Luchthaven Schiphol is van strategisch belang voor Nederland. Als internationale hub, banenmotor en toegangspoort voor onze economie, is en blijft Schiphol onmisbaar.

Lelystad Airport niet zomaar in gebruik nemen. Lelystad Airport krijgt een bestemming als luchtmachtbasis op basis van militair medegebruik. Voor onze luchtmacht is Lelystad Airport van strategisch belang. De benodigde infrastructuur ligt klaar en zal door de luchtmacht in gebruik genomen worden. Met BBB valt pas te praten over de opening van Lelystad Airport voor commerciële vluchten als de PAS-melders volledig zijn gelegaliseerd en er geen laagvliegroutes komen die leiden tot extra hinder en uitstoot.

Groningen Airport Eelde. BBB kent een belangrijke positie toe aan de ontwikkeling van Groningen Airport Eelde als knooppunt van mobiliteit, van en voor het Noorden van ons land. Voor het Zuiden vervult Eindhoven Airport deze rol en voor het Westen Rotterdam The Hague Airport. Vliegveld Den Helder. BBB wil de mogelijkheden onderzoeken om het vliegveld bij Den Helder de status van luchthaven van nationaal belang te geven. De luchthaven speelt een cruciale rol in de ondersteuning van de offshore-energievoorziening op de Noordzee, die bijdraagt aan nationale veiligheidstaken zoals die van de kustwacht en Frontex, het agentschap dat lidstaten ondersteunt bij het bewaken van de EU-buitengrenzen. Daarnaast is het vliegveld van Den Helder belangrijk voor de werkgelegenheid en economische vitaliteit van de regio Noord-Holland Noord.

Gerichte aanpak chemische vervuiling. Bestrijding van PFAS, medicijnresten en drugsafval uit stedelijk water is geboden om vervuiling van buitenwater tegen te gaan


NSC

De uitstoot van stikstof moet significant zijn teruggedrongen in 2035. Alle sectoren – industrie, verkeer, zee- en luchtvaart en landbouw – dragen bij aan die doelstelling en nemen maatregelen.

Voor de transitie van de industrie, de energiesector, de maritieme sector en de luchtvaart is het Europese emissiehandelssysteem (ETS) het beste systeem, waardoor de uitstoot van CO2 een oplopende prijs krijgt. Vanaf 2026 zullen veel vrije rechten vervallen en zal de uitstoot door de industrie snel duurder worden. Hiermee worden ook de belastingkortingen op fossiele brandstoffen deels afgebouwd. Met de opbrengsten kunnen private investeringen in energiebesparing en hernieuwbare energie in eigen land gestimuleerd worden. We willen verdragen heronderhandelen die nu maken dat de vervuilende uitstoot door de luchtvaart en scheepvaart deels is uitgezonderd van belastingen. En we zien erop toe dat deze sectoren de komende jaren volledig onder ETS vallen

We zetten in op een betaalbaar en toegankelijk Europees HSL-treinnetwerk. Hierdoor ontstaat een betere verbinding met de grote steden in Europa en dringen we het aantal korte afstandsvluchten tot 750 km vanaf Schiphol terug. Vanaf Amsterdam/Schiphol lopen er lijnen naar het buitenland via Breda, Zwolle/Hengelo, Arnhem en Groningen. Maar ook grenssteden moeten beter worden aangesloten op het (Duits/Belgische) HSL-netwerk. Voor de Lelylijn zetten we in op Europese financiering. Het moet eenvoudiger en goedkoper worden om een internationale (nacht)treinreis te boeken.

Het vertrouwen van omwonenden van Schiphol moet hersteld worden. Daarom houden we vast aan het doel om geluidshinder met 20% terug te dringen, door te kijken naar het aantal vluchten en een vorm van nachtsluiting. Er moet weer evenwicht komen tussen het belang van Schiphol voor de Nederlandse economie en de overlast die omwonenden ervaren. Schiphol moet zich binnen strakke lokale normen voor geluid en luchtkwaliteit verder ontwikkelen tot een internationaal knooppunt voor trein- en luchtvaart.

We volgen de discussies rondom nieuwe lage aanvliegroutes richting onze luchthavens kritisch. Deze routes confronteren nieuwe groepen omwonenden met vliegtuigoverlast. Lelystad Airport gaat mede daarom niet open voor de commerciële burgerluchtvaart. De economische baten van dit vliegveld wegen ook niet op tegen de maatschappelijke kosten en investeringen die nog gedaan moeten worden.

De luchtvaartsector staat voor de uitdaging om stiller en zuiniger te vliegen. In internationaal verband pleiten we voor btw op vliegtickets, accijns op kerosine en een afstandsafhankelijke vliegbelasting voor intercontinentale vluchten. We spannen ons in voor een hogere Europese ambitie m.b.t. bijmenging van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF) in 2030. We stimuleren innovaties op het gebied van elektrisch vliegen en waterstof.

In het kader van het beperken van niet-noodzakelijk vliegverkeer beschouwen we de extra’s die werknemers bij zakelijke vluchten ontvangen op basis van frequent flyerprogramma’s als belastbare inkomsten. De overheid geeft als werkgever het goede voorbeeld door met werknemers af te spreken dat credits die met zakelijke vluchten zijn gespaard niet voor privédoeleinden worden gebruik

Het is een grondwettelijke taak van de overheid om de volksgezondheid te bevorderen. We kunnen de ogen niet sluiten voor de schadelijke effecten van de uitstoot en afvalstromen door de industrie van onder meer NOx, benzeen, PFAS, PAK’s en fijnstof. We pleiten voor het aanscherpen en handhaven van uitstootnormen en maatregelen om afvaldumping te stoppen. Het criterium ‘best beschikbare technologie’ moet zo worden gedefinieerd dat het geringste effect op de gezondheid en het milieu daarvan een integraal onderdeel is. Ook tussentijds moet worden getoetst aan de meest recente inzichten over gezondheids- en milieurisico’s. Toezicht en handhaving moeten door omgevingsdiensten en de Inspectie Leefomgeving en Transport serieuzer worden opgepakt, mede op basis van signalen en klachten.

Om de waterkwaliteit op orde te brengen moeten uitstoot en lozingen van industrieel en huishoudelijk afvalwater verder worden teruggedrongen. We zetten ons in om de lozingen van PFAS en scrubberwater te verbieden. Ook de uitspoeling van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen naar het oppervlakte- en grondwater moet worden verminderd. We willen strengere afspraken maken met buurlanden over de waterkwaliteit van de Rijn, de Maas en de Schelde.

BVNL https://bvnl.nl/wp-content/uploads/2025/07/BVNL-Verkiezingsprgramma-2025-2029.pdf

Schiphol is een economische pijler van de Nederlandse economie en mag groeien op een verantwoorde manier waarbij ingezet wordt op energiezuinige en stille vliegtuigen

Vliegveld Lelystad gaat zo snel mogelijk open.
We gaan investeren in andere vliegvelden zoals Rotterdam/The Hague airport, Eindhoven en Eelde om de druk op Schiphol te verlichten.


BIJ1 https://bij1.org/standpunten/

Schiphol Airport niet verder laten uitbreiden en Rotterdam The Hague airport sluiten

We zetten ons in voor een Europees spoornetwerk
Luchtvaart en scheepvaart

We vergroenen en reduceren waar mogelijk de scheepvaart en de havens.

We verplichten Nederlandse vliegvelden, waaronder Schiphol, hun vluchtaanbod zo aan te passen dat uitstoot van broeikasgassen jaarlijks vermindert en in 2030 verwaarloosbaar is.

Er komt geen vierde aanvliegroute voor Schiphol en Lelystad Airport opent niet. We sluiten Rotterdam The Hague Airport. Door de verbetering van het Europese spoornetwerk kunnen we korteafstandsvluchten uitfaseren en uiteindelijk bijna in het geheel afschaffen.

We brengen BTW op vliegtickets terug en we heffen BTW en accijns op kerosine. We introduceren een vliegtaks voor zakelijke veelvliegers. Zo stimuleren we bedrijven om te kiezen voor online bijeenkomsten of duurzame vervoermiddelen in plaats van het vliegtuig.

Privévliegtuigen mogen buiten noodsituaties niet langer landen op en opstijgen vanaf Nederlandse vliegvelden. Deze bijzonder inefficiënte vorm van personenvervoer past niet in een klimaatvriendelijk Nederland.

Als maatregelen om luchtverkeer te reduceren prijsstijgingen als gevolg hebben, dan zorgen we dat deze geen negatieve invloed zullen hebben op mensen uit diasporische gemeenschappen uit de voormalige koloniën, wanneer die een land van oorsprong willen bezoeken.


Piratenpartij https://wiki.piratenpartij.nl/tk2025:partijprogramma#vliegverkeer

PFAS verbieden
Op kerosine dient belasting en accijns geheven te worden op dezelfde basis als brandstof voor vracht of treinverkeer. Implementatie van alternatieve brandstoffen of aandrijving dient gestimuleerd door subsidies op onderzoek. Geluidsnormen behoeven herziening. Ze zijn gebaseerd op verouderde rekenmodellen. De aanvaardbare niveaus voor omwonenden uit onderzoek liggen veel lager dan de wettelijke normen. Dit leidt tot aantoonbare gezondheidsklachten. Zolang die geluidsnormen niet herzien en gemeten zijn, gaat vliegveld Lelystad niet open. Het aantal vliegbewegingen op Schiphol is nu onnodig hoog, door het ouderwetse model op basis van overstapvluchten. Hierbij maken mensen eerst een korte vlucht naar Schiphol en stappen ze daar over naar een verre bestemming. Deze overstapvluchten zijn onnodig, leveren ons financieel vrijwel niets op, maar wel veel herrie en luchtvervuiling. Door van dit overstapmodel af te stappen, kan het aantal vluchten fors omlaag, met gelijkblijvende financiële opbrengsten. Sterker nog, het betekent een drastische verbetering van onze brede welvaart, doordat we vluchten vervangen door minder vervuilend bus- en treinverkeer, luchtvervuiling en herrie verminderen, stikstof- en CO2-ruimte vrijspelen, tienduizenden extra woningen mogelijk maken en de volksgezondheid en levensverwachting voor omwonenden fors verbeteren.

Overige

Ontbrekende partijen in dit overzicht hadden op het moment van schrijven geen standpunten over luchtvaart in hun verkiezingsprogramma opgenomen.